• Co znajdowało się na terenie Parku Moczydło przed jego powstaniem?
• Jak działała dawna cegielnia Kohen i Oppenheim?
• Skąd wziął się Kopiec Moczydłowski?
• Kto zaprojektował park w latach 60.?
• Jakie atrakcje rekreacyjne powstały na Moczydle?
• Kiedy odsłonięto pomnik Chrystusa Miłosiernego?

Park Moczydło znajduje się na warszawskim Kole, pomiędzy ulicami Deotymy, Górczewską, Prymasa Tysiąclecia i Czorsztyńską. Dziś jest miejscem spacerów, odpoczynku i rekreacji dla mieszkańców Woli. Jego charakterystycznym elementem są stawy Glinki oraz Kopiec Moczydłowski, z którego można spojrzeć na okolicę z nieco innej perspektywy.

Historia tego miejsca jest jednak znacznie bardziej przemysłowa i zaskakująca, niż mogłoby się wydawać.

Zamiast parku była cegielnia i wyrobiska gliny

Pod koniec XIX wieku na terenie dzisiejszego parku funkcjonowała cegielnia należąca do przedsiębiorstwa Kohen i Oppenheim. W miejscu obecnych stawów Glinki znajdowały się wyrobiska, z których wydobywano glinę wykorzystywaną do produkcji cegieł.

Przez ten obszar przebiegały również ulice, których ślady nie przypominają już dzisiejszego układu parkowych alejek. Jedną z nich była ulica Jadwigi Łuszczewskiej, przemianowana w 1927 roku na ulicę Narcyzy Żmichowskiej. Zmiana nazwy miała zapobiec powielaniu patronki upamiętnionej już wcześniej przez ulicę Deotymy.

Po śmierci Uszera Oppenheima w 1930 roku produkcję cegieł kontynuował Stanisław Grosman. Cegielnia działała prawdopodobnie do września 1939 roku. Jej budynki znajdowały się w miejscu, gdzie obecnie mieści się stadion Klubu Sportowego Olimpia.

W 1939 roku miasto odkupiło tereny cegielni i glinianek od spadkobierców dawnych właścicieli. Wojna przerwała jednak przemysłową historię tego miejsca.

Kopiec Moczydłowski powstał z wojennych gruzów

Po II wojnie światowej okolica nie przypominała dzisiejszego zielonego parku. Znajdowały się tu glinianki, wysypiska śmieci i stare zabudowania. Teren wymagał ogromnej pracy, zanim mógł stać się miejscem wypoczynku dla mieszkańców.

W jego porządkowanie zaangażowali się uczniowie wolskich szkół, mieszkańcy oraz pracownicy lokalnych zakładów. Prace prowadzono w ramach czynu społecznego.

To właśnie wtedy ze zwiezionych z różnych części Warszawy gruzów zniszczonych budynków usypano sztuczne wzniesienie. Tak powstał Kopiec Moczydłowski, nazywany również Górką Moczydłowską. Dziś jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów parku.

W latach 60. powstał park dla mieszkańców Woli

Właściwy park urządzono w latach 60. XX wieku. Projekt przygotowały Maria Szczypiorska i Alina Scholtzówna, znana warszawska architektka krajobrazu.

Założenie miało służyć rekreacji mieszkańców szybko rozbudowujących się osiedli. Na terenie Moczydła powstały między innymi stadion Klubu Sportowego Olimpia, boiska oraz korty tenisowe.

Jedną z ciekawszych atrakcji był również orczykowy wyciąg narciarski. Dzięki niemu park zyskiwał dodatkową funkcję rekreacyjną także w sezonie zimowym.

Moczydło stopniowo zmieniało się w ważną przestrzeń wypoczynkową dzielnicy, łączącą zieleń, sport i aktywność na świeżym powietrzu.

Pomnik Chrystusa Miłosiernego i parkowa aleja

W 2001 roku w południowo-zachodniej części parku, w pobliżu skrzyżowania ulic Górczewskiej i Deotymy, odsłonięto posąg Chrystusa Miłosiernego. Autorem rzeźby jest Kazimierz Gustaw Zemła.

Kolejna zmiana nastąpiła w 2009 roku. Dotychczasowa ulica Narcyzy Żmichowskiej otrzymała nazwę aleja Narcyzy Żmichowskiej. Było to związane z przekształceniem dawnej ulicy w aleję parkową.

Dziś Park Moczydło jest jednym z ważniejszych terenów zielonych na Woli. Spacerowicze mogą korzystać z alejek, odpoczywać wśród drzew i podziwiać stawy Glinki. Niewielu z nich może jednak pamiętać, że historia tego miejsca zaczęła się od wydobywania gliny i produkcji cegieł, a charakterystyczna górka powstała z gruzów powojennej Warszawy.

To właśnie ta przemiana sprawia, że Moczydło jest nie tylko miejscem odpoczynku, ale również częścią historii stolicy.

• Kiedy jeże rozpoczynają hibernację i jak długo trwa ich zimowy odpoczynek?
• Dlaczego warto zostawić w ogrodzie stertę liści i gałęzi?
• Czy przedwczesne wybudzenie jeża może zagrażać jego życiu?
• Jak psy i jesienne porządki mogą niebezpiecznie wpływać na jeże?
• Po czym rozpoznać, że jeż potrzebuje pomocy człowieka?
• Jak bezpiecznie zabezpieczyć ranne lub osłabione zwierzę?

Jesień to dla jeży niezwykle ważny okres. Gdy temperatury zaczynają spadać, te niewielkie ssaki intensywnie przygotowują się do zimy. Szukają odpowiedniego miejsca na schronienie, gromadzą zapasy energii i szykują się do hibernacji, która może potrwać około pięciu miesięcy.

W tym czasie temperatura ich ciała oraz tempo metabolizmu znacznie się obniżają. Zwierzęta przeczekują najtrudniejszy okres w bezpiecznych kryjówkach, dlatego tak ważne jest, aby nie niszczyć miejsc, które mogą posłużyć im za zimowe schronienie.

Nie grab wszystkich liści. Jeż może tam przygotowywać się do zimy

Osoby posiadające ogrody mogą w prosty sposób pomóc jeżom. Warto pozostawić w jednym z zakątków działki niewielką stertę liści, gałęzi i innych naturalnych materiałów. To właśnie z nich zwierzęta chętnie budują swoje zimowe kryjówki.

Trzeba jednak zachować ostrożność podczas jesiennych i wiosennych prac ogrodowych. Przed rozpoczęciem grabienia liści, przenoszenia gałęzi czy porządkowania zarośli należy dokładnie sprawdzić, czy wśród roślinności nie ukrywa się jeż.

Nieostrożne porządki mogą zniszczyć jego schronienie, a nawet doprowadzić do zranienia zwierzęcia.

Jeż obudzony z hibernacji może być w niebezpieczeństwie

Hibernacji nie należy mylić ze zwykłym snem zimowym. W przypadku jeży przedwczesne wybudzenie może mieć poważne konsekwencje. W przeciwieństwie do niektórych innych ssaków, które mogą ponownie zapaść w sen, jeż po wybudzeniu może nie być już w stanie bezpiecznie powrócić do hibernacji.

Dodatkowym zagrożeniem są zmiany klimatyczne. Coraz łagodniejsze zimy mogą powodować, że jeże budzą się wcześniej, niż powinny. Tymczasem powrót do aktywności przy niskich temperaturach oznacza dla nich duże ryzyko. W takich sytuacjach potrzebna może być pomoc specjalistów.

Jeśli spotkamy jeża późną jesienią lub wczesną wiosną, warto zwrócić uwagę na jego zachowanie i kondycję. Nie każde spotkanie oznacza jednak, że zwierzę wymaga interwencji.

Uważaj na psa podczas spaceru

Nie tylko prace ogrodowe mogą zagrażać jeżom. Niebezpieczne bywają również spotkania z psami. Czworonogi, kierując się ciekawością, mogą próbować obwąchiwać, zaczepiać lub atakować napotkane zwierzę.

Dlatego podczas spacerów warto pilnować psa i zadbać o odpowiednie zabezpieczenie. Smycz, a w uzasadnionych przypadkach także kaganiec, mogą uchronić jeża przed poważnymi obrażeniami.

Kiedy jeż naprawdę potrzebuje pomocy?

Jeże prowadzą przede wszystkim nocny tryb życia, dlatego spotkanie aktywnego osobnika w ciągu dnia może wzbudzić niepokój. Nie zawsze oznacza jednak, że zwierzę jest chore lub ranne.

Są jednak sytuacje, w których nie należy zwlekać z reakcją. Pomocy specjalistów wymaga jeż, który:

• jest wyraźnie osłabiony,
• ma widoczne rany,
• nie potrafi zwinąć się w kulkę,
• kręci się w kółko,
• ma na ciele larwy.

W takich przypadkach najlepiej skontaktować się z ośrodkiem zajmującym się pomocą dzikim zwierzętom lub specjalistą od rehabilitacji jeży.

Jak bezpiecznie zabezpieczyć rannego jeża?

Jeżeli zwierzę wymaga pomocy i trzeba je zabezpieczyć przed przekazaniem specjalistom, można umieścić je w niedużym kartonie wyłożonym ręcznikami papierowymi.

• Jak będzie wyglądało nowe skrzydło Szkoły Podstawowej nr 236 na Woli?
• Co powstanie na dachu szkoły przy ul. Elekcyjnej?
• Dlaczego podziemny garaż będzie mógł pełnić funkcję miejsca doraźnego schronienia?
• Ile kosztuje rozbudowa i kto sfinansuje modernizację starego budynku?
• Kiedy planowane jest zakończenie prac?

W tej części Woli przybywa mieszkańców, a wraz z nowymi osiedlami rośnie również liczba dzieci w wieku szkolnym. Dlatego przy Szkole Podstawowej nr 236 z Oddziałami Integracyjnymi im. Ireny Sendlerowej przy ul. Elekcyjnej 21/23 rozpoczęły się prace związane z rozbudową placówki.

Nowe skrzydło zostanie połączone z dotychczasowym budynkiem dwukondygnacyjnym łącznikiem. Znajdzie się w nim 11 sal lekcyjnych, sala ruchowa, sala skupienia oraz pomieszczenia umożliwiające prowadzenie zajęć w mniejszych grupach. Zaplanowano także gabinety nauczycielskie, gabinet dyrekcji, sekretariat i pomieszczenia socjalne.

Ważnym elementem inwestycji będzie dostosowanie przestrzeni do potrzeb uczniów z niepełnosprawnościami. Projekt przewiduje między innymi odpowiednio przystosowane toalety.

Boisko na dachu i garaż, który może pełnić funkcję schronienia

Jedną z najbardziej nietypowych części nowego budynku będzie wielofunkcyjne boisko zlokalizowane na dachu. Powstanie również drugie boisko, tym razem na poziomie terenu. Przy szkole zaplanowano także zadaszone miejsca postojowe dla hulajnóg oraz nowe nasadzenia drzew, traw ozdobnych i bylin.

Budynek zostanie wyposażony w instalację fotowoltaiczną. Projekt przewiduje również garaż podziemny, który w razie potrzeby będzie mógł służyć jako miejsce doraźnego schronienia.

– Nowe skrzydło ma być przede wszystkim bezpieczne i funkcjonalne, ale projekt obejmuje również rozwiązania odpowiadające na współczesne potrzeby. Boisko na dachu pozwoli dobrze wykorzystać dostępną przestrzeń, a garaż podziemny będzie mógł w razie potrzeby służyć jako miejsce doraźnego schronienia – podkreśla Grażyna Orzechowska-Mikulska, zastępca burmistrza Woli.

Ponad 34 mln zł na rozbudowę szkoły

Rozbudowa placówki ma odpowiedzieć na rosnące potrzeby edukacyjne Ulrychowa. Władze dzielnicy chcą uniknąć sytuacji, w której uczniowie będą musieli uczyć się na dwie, a w przyszłości nawet na dwie i pół zmiany.

– Ulrychów rozwija się bardzo dynamicznie i potrzebujemy tutaj dodatkowych miejsc w szkołach. Alternatywą byłaby nauka na dwie, a w przyszłości może nawet na dwie i pół zmiany. Chcemy tego uniknąć i zapewnić uczniom możliwość edukacji w bardziej komfortowym, jednozmianowym trybie – mówi Krzysztof Strzałkowski, burmistrz Woli.

Wartość prac związanych z budową nowego skrzydła wynosi około 34 mln zł. Na realizację inwestycji Sejmik Województwa Mazowieckiego przyznał 3,5 mln zł dofinansowania w ramach programu „Mazowsze pomaga”. Planowany czas realizacji prac to 20 miesięcy od podpisania umowy.

Stary budynek również przejdzie gruntowny remont

Rozbudowa to tylko część zmian przy ul. Elekcyjnej. Kompleksową termomodernizację przejdzie również obecny budynek szkoły.

Zakres prac obejmie ocieplenie ścian fundamentowych i zewnętrznych, oczyszczenie elewacji, wymianę okien oraz dachu. Zaplanowano także wykonanie nowej instalacji centralnego ogrzewania i montaż nowych grzejników.

W szkole pojawi się również instalacja odnawialnych źródeł energii wraz z magazynem energii.

Co istotne, modernizacja zostanie sfinansowana w całości przez prywatnego inwestora. Prace będą realizowane na podstawie porozumienia zawartego w ramach przepisów dotyczących inwestycji mieszkaniowych i inwestycji towarzyszących, znanych jako „Lex Deweloper”.

Wartość tej części przedsięwzięcia przekracza 7,5 mln zł. Dzielnica Wola nie będzie musiała angażować na ten cel własnych środków budżetowych.

– To nie będzie kosmetyczny remont, ale gruntowna termomodernizacja istniejącego budynku. Poprawimy jego efektywność energetyczną, instalacje i komfort użytkowania, a jednocześnie całość zostanie sfinansowana przez inwestora prywatnego – zaznacza burmistrz Krzysztof Strzałkowski.

Po zakończeniu obu przedsięwzięć Szkoła Podstawowa nr 236 zyska nie tylko dodatkowe sale i przestrzeń sportową, ale również odnowiony, bardziej energooszczędny budynek. Zmiany mają poprawić warunki nauki i funkcjonowania placówki na kolejne lata.

Niszczenie zieleni Mandat: do 1000 zł – KW Art. 144. 1.

Zastawienie chodnika (mniej niż 1,5 m). Mandat: 100 zł – PoRD Art. 47. 1.

Korzystanie niezgodnie z przeznaczeniem (np. parkowanie na zieleni lub sugerowanym przejściu dla pieszych). Mandat: do 3000 zł – PoRD Art. 45. 1.4.

Parkowanie poza liniami wyznaczającymi miejsce postojowe. Mandat 100 zł - 1 punkt karny, KW art. 92 § 1 w związku z § 90 ust. 2-3 Rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych.

Mniej niż 10 m od przejścia dla pieszych Mandat: 100–300 zł – PoRD Art. 49. 1.2.

Parkowanie za znakiem B-1 "zakaz ruchu w obu kierunkach" Mandat 500 zł oraz 8 punktów karnych

Parkowanie na podjeździe (drodze pożarowej) Art.  130a.  [Usunięcie pojazdu z drogi. Przepadek pojazdu. Koszty usunięcia. Blokada kół pojazdu] Mandat: 100 zł + koszt usunięcia pojazdu osobowego od 606 do 697 złotych.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 nr 75 poz. 690 z późn. zm.) § 40 ust. 3 – określa minimalne odległości placów zabaw od dróg i parkingów. Przykładowo, plac zabaw powinien być zlokalizowany co najmniej 10 m od jezdni i od miejsc postojowych samochodów osobowych

• Jakie kolory przypisano poszczególnym warszawskim cmentarzom?
• Gdzie pojawią się nowe oznaczenia WTP?
• Jak zmieni się komunikacja miejska w weekend Wszystkich Świętych?
• Gdzie sprawdzić trasy i rozkłady specjalnych linii cmentarnych?

Każdy cmentarz będzie miał swój kolor

W weekend 31 października i 1 listopada warszawskie nekropolie odwiedzą tysiące osób. W związku ze wzmożonym ruchem w okolicach cmentarzy Warszawski Transport Publiczny uruchomi dodatkowe linie i zwiększy liczbę kursujących pojazdów. W znalezieniu właściwego połączenia pomogą także informatorzy WTP.

Duża liczba specjalnych linii, przystanków i stanowisk odjazdowych może jednak utrudniać orientację, szczególnie osobom, które na co dzień nie korzystają z komunikacji miejskiej. Dlatego połączenia zostały podzielone na grupy oznaczone różnymi kolorami.

Przypisano je do poszczególnych nekropolii:

• Niebieski – Cmentarz Północny.
• Czerwony – Cmentarz Powązkowski.
• Zielony – Cmentarz Bródnowski.
• Brązowy – Cmentarz Wolski.
• Pomarańczowy – pozostałe cmentarze.
• Fioletowy – tramwajowe linie cmentarne.

Dzięki temu pasażerowie będą mogli szybciej rozpoznać połączenia prowadzące w interesującym ich kierunku.

Kolory pojawią się również na przystankach

Kolorowe oznaczenia były już wcześniej wykorzystywane na mapach specjalnych linii cmentarnych. W tym roku WTP rozszerza ten system o kolejne elementy informacji pasażerskiej.

Kolory pojawią się na rozkładach jazdy, a w rejonie cmentarzy i pętli specjalnych linii cmentarnych także na tablicach informacyjnych z mapami rozmieszczenia przystanków. Oznaczone zostaną również numery linii na tablicach przy stanowiskach odjazdowych.

W praktyce wystarczy zapamiętać kolor przypisany do wybranego cmentarza i szukać go na oznakowaniu. Ma to ułatwić odnalezienie właściwego przystanku, zwłaszcza w miejscach, gdzie zatrzymuje się wiele autobusów.

Komunikacja miejska zamiast samochodu

W okresie Wszystkich Świętych Warszawski Transport Publiczny będzie szczególnie ważny dla osób odwiedzających groby bliskich. Autobusy i tramwaje otrzymają priorytet w ruchu, a część ulic w pobliżu cmentarzy zostanie zamknięta dla samochodów osobowych.

WTP zachęca do wcześniejszego sprawdzenia tras i rozkładów jazdy.

• Który odcinek chodnika przy ul. Okopowej na Woli zostanie wyremontowany?
• Na jakie trzy etapy podzielono prace?
• Jak długo potrwają utrudnienia dla pieszych?
• Jak będą wyglądały zmiany w ruchu pieszym podczas remontu?
• Ile wyniesie koszt inwestycji i kiedy planowane jest zakończenie prac?

Trzy etapy remontu przy ul. Okopowej

Roboty rozpoczęły się w poniedziałek, 26 października, o godz. 7. Remont chodnika został podzielony na trzy etapy. Pierwszy obejmuje odcinek od ul. Leszno do ul. Żytniej, drugi – od ul. Żytniej do ul. Kaczej, a trzeci – od ul. Kaczej do przystanku tramwajowego „Dzielna 02”.

Na czas prac remontowane fragmenty chodnika zostaną wyłączone z ruchu pieszego. Mieszkańcy będą mogli poruszać się sąsiednimi chodnikami. Zapewnione zostanie także dojście do przejść dla pieszych.

Kiedy zakończy się remont?

Utrudnienia przy ul. Okopowej mają potrwać szacunkowo od czterech do pięciu tygodni. Zgodnie z planem wszystkie prace powinny zakończyć się do końca 2026 roku.

Planowany koszt inwestycji wynosi blisko 763 tys. zł. Po zakończeniu robót piesi będą mogli korzystać z odnowionej nawierzchni chodnika.

• do kiedy można głosować w konkursie „Mazowieckie Barwy Wolontariatu 2026”,
• kto może oddać głos na kandydatkę lub kandydata,
• jak zagłosować online i gdzie znaleźć listę zgłoszonych osób.

Głosowanie w konkursie „Mazowieckie Barwy Wolontariatu” rozpoczęło się 16 października i potrwa do 29 października 2026 roku. Marszałek Województwa Mazowieckiego zachęca mieszkańców regionu do udziału w wyborze laureata Nagrody mieszkańców Mazowsza.

Kto może wziąć udział w głosowaniu?

Prawo do głosowania ma każdy mieszkaniec województwa mazowieckiego. Głos można oddać na jedną kandydatkę lub jednego kandydata spośród osób, których zgłoszenia opublikowano na stronie konkursu.

Głosowanie odbywa się wyłącznie przez internet i jest bezpłatne. Aby wziąć w nim udział, należy wejść na stronę dialog.mazovia.pl, a następnie przejść do zakładki „Wolontariat”, wybrać „Mazowieckie Barwy Wolontariatu” i otworzyć sekcję „Głosowanie”.

Jak oddać głos?

Głosowanie jest jednorazowe – każda osoba może oddać tylko jeden głos na wybranego kandydata. Podczas głosowania trzeba podać imię, nazwisko, miejscowość i powiat zamieszkania oraz numer telefonu komórkowego.

Na wskazany numer zostanie wysłany indywidualny kod weryfikacyjny, który umożliwi zatwierdzenie głosu. Z jednego numeru telefonu mogą zagłosować maksymalnie trzy osoby.

W przypadku osób małoletnich głos oddaje ich przedstawiciel ustawowy.

Do kiedy można głosować?

Mieszkańcy Mazowsza mają czas na oddanie głosu do 29 października 2026 roku. To okazja, by docenić osoby, które poświęcają swój czas i energię na pomoc innym oraz działania na rzecz lokalnych społeczności.

Dodatkowych informacji na temat konkursu udziela Biuro Dialogu i Inicjatyw Społecznych Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego pod numerem telefonu 22 437 94 74 lub adresem e-mail: marzena.kuchta@mazovia.pl.

• ograniczeniu elektrycznych hulajnóg
• stanowisku stołecznych Radnych

Radni chcą ograniczeń dla hulajnóg

W czwartek, 15 października, Rada Warszawy przyjęła stanowisko dotyczące zakazu poruszania się elektrycznymi hulajnogami na aplikację na terenie stolicy oraz zakazu korzystania z nich w centrum miasta. Od głosu wstrzymało się troje radnych: Barbara Socha i Wojciech Zabłocki z PiS oraz Maciej Binkowski z Konfederacji.

Projekt przedstawił radny Koalicji Obywatelskiej Paweł Lech. Zwrócił uwagę, że elektryczne hulajnogi stały się popularnym środkiem transportu, ale sposób korzystania z nich budzi coraz większe obawy. Wskazał między innymi na przypadki rozwijania niebezpiecznie wysokich prędkości.

Podczas dyskusji przywołano również dane dotyczące bezpieczeństwa. W 2025 roku na terenie Warszawy doszło do 64 kolizji z udziałem hulajnóg, w których ucierpiały 73 osoby. W 2026 roku odnotowano także wypadek śmiertelny.

Nie tylko hulajnogi na wynajem

Za dalej idącymi ograniczeniami opowiedział się Jan Mencwel, reprezentujący klub Lewica, Miasto Jest Nasze i Wspólne Jutro. Jego zdaniem problem powinien zostać rozwiązany szerzej, a ograniczenia powinny objąć wszystkie elektryczne hulajnogi, przynajmniej do czasu wprowadzenia ogólnopolskich przepisów regulujących ich konstrukcję i możliwości techniczne.

Nie wszyscy radni podzielają jednak przekonanie, że miasto może wprowadzić taki zakaz w prosty sposób. Piotr Wertenstein-Żuławski, przewodniczący komisji infrastruktury i inwestycji, wyjaśnił, że nie ma podstawy prawnej pozwalającej radzie miasta na uchwalenie strefy wolnej od pojazdów elektrycznych.

Jak zaznaczył, w przypadku Warszawy wprowadzenie takich ograniczeń wymagałoby przygotowania tysięcy projektów organizacji ruchu.

Problemem są również prywatne hulajnogi

W dyskusji zwrócono uwagę na różnicę między hulajnogami wypożyczanymi za pośrednictwem aplikacji a pojazdami prywatnymi. Te pierwsze mają ustawowe ograniczenie prędkości do 20 km/h, a operatorzy podlegają również ustaleniom dotyczącym zasad korzystania z hulajnóg na terenie miasta. Obowiązują już także ograniczenia wjazdu do wybranych obszarów.

Zdaniem przewodniczącego komisji infrastruktury większym wyzwaniem mogą być prywatne hulajnogi, które nie zawsze mają odpowiednie ograniczenia techniczne. Dlatego, jak podkreślił, potrzebne są zmiany ustawowe oraz rozszerzenie uprawnień straży miejskiej, między innymi w zakresie zatrzymywania pojazdów elektrycznych w ruchu.

Co dalej z elektrycznymi hulajnogami w Warszawie?

Przyjęte stanowisko jest wyrazem poparcia radnych dla wprowadzenia ograniczeń, ale samo w sobie nie oznacza wejścia w życie zakazu. Do jego realizacji potrzebne są dalsze działania prawne i organizacyjne.

• programie zdrowotwnym
• miejscach realizacji programu

W ramach miejskiej inicjatywy „Niezłomne Warszawianki” przewidziano ocenę ryzyka złamań oraz badania densytometryczne. Do 2028 roku z programu ma skorzystać nawet 12 tys. pacjentek.

Osteoporoza powoduje osłabienie struktury kości i zwiększa ryzyko złamań, między innymi nadgarstka, kręgów czy szyjki kości udowej. W Polsce problem może dotyczyć około 2 mln kobiet, z których – jak wskazują przytoczone przez miasto dane – około 70 proc. nie wie, że choruje.

Na czym polega program „Niezłomne Warszawianki”?

Miejski program profilaktyki i wczesnego wykrywania osteoporozy jest skierowany do mieszkanek Warszawy, które ukończyły 55 lat. Pierwszym etapem jest ocena ryzyka wystąpienia poważnych złamań osteoporotycznych przy użyciu kalkulatora FRAX.

W przypadku pacjentek, u których wynik wskazuje na odpowiednie ryzyko, wykonywane jest badanie densytometryczne, pozwalające ocenić gęstość mineralną kości. Badanie wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie o bardzo małej energii.

Program obejmuje również działania edukacyjne dla mieszkanek oraz szkolenia dla personelu medycznego. Na jego realizację w latach 2026–2028 Warszawa przeznaczy blisko 3,5 mln zł. Z bezpłatnych badań przesiewowych będzie mogło skorzystać nawet 12 tys. kobiet.

Kto może skorzystać z bezpłatnych badań?

Do programu mogą zgłaszać się kobiety, które spełniają wszystkie poniższe warunki:

• ukończyły 55 lat i wyrażą zgodę na udział w programie;
• mieszkają w Warszawie;
• nie miały wykonywanej densytometrii w ciągu ostatnich 24 miesięcy;
• nie uczestniczyły w podobnym programie finansowanym ze środków publicznych.

Gdzie można się zgłosić?

Program realizuje kilka placówek medycznych w Warszawie i okolicach. Zainteresowane osoby mogą skontaktować się z wybraną placówką:

• SZPZLO Warszawa Bemowo-Włochy – ul. gen. M.C. Coopera 5, tel. 696 440 139, e-mail: niezlomnewarszawianki@zozbemowo.pl
• Warszawskie Centrum Zdrowia – ul. Nowogrodzka 76, tel. 501 545 170, e-mail: rejestracja@wcz.waw.pl
• SPZZLO Warszawa Żoliborz-Bielany – ul. Szajnochy 8, tel. 798 118 142, e-mail: osteoporoza.program@spzzlo.pl
• SZPZLO Warszawa-Wawer – ul. J. Strusia 4/8, tel. 571 227 658, e-mail: niezlomna@zoz-wawer.waw.pl
• Szpital Bielański – ul. Cegłowska 80, tel. 22 636 06 50, e-mail: bwp@wizk.pl
• Centrum Medyczne Damiana – ul. Wałbrzyska 46, tel. 22 566 22 22, e-mail: kontakt@damian.pl
• Mazowiecki Szpital Bródnowski – ul. Kondratowicza 8, tel. 503 391 723, e-mail: niezlomnewarszawianki@brodnowski.pl
• Centralna Wojskowa Przychodnia Lekarska CePeLek – ul. Koszykowa 78, tel. 22 429 11 68, e-mail: dlebek@cepelek.pl
• Centrum Kompleksowej Rehabilitacji – ul. Gąsiorowskiego 12/14, Konstancin-Jeziorna, tel. 22 703 08 12, wew. 3, e-mail: osteoporoza@ckr.pl

Szczegółowe informacje o programie można znaleźć na stronie Niezłomne Warszawianki lub uzyskać telefonicznie pod numerem 22 443 07 00.

Niszczenie zieleni Mandat: do 1000 zł – KW Art. 144. 1.

Zastawienie chodnika (mniej niż 1,5 m). Mandat: 100 zł – PoRD Art. 47. 1.

Korzystanie niezgodnie z przeznaczeniem (np. parkowanie na zieleni lub sugerowanym przejściu dla pieszych). Mandat: do 3000 zł – PoRD Art. 45. 1.4.

Parkowanie poza liniami wyznaczającymi miejsce postojowe. Mandat 100 zł - 1 punkt karny, KW art. 92 § 1 w związku z § 90 ust. 2-3 Rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych.

Mniej niż 10 m od przejścia dla pieszych Mandat: 100–300 zł – PoRD Art. 49. 1.2.

Parkowanie za znakiem B-1 "zakaz ruchu w obu kierunkach" Mandat 500 zł oraz 8 punktów karnych

Parkowanie na podjeździe (drodze pożarowej) Art.  130a.  [Usunięcie pojazdu z drogi. Przepadek pojazdu. Koszty usunięcia. Blokada kół pojazdu] Mandat: 100 zł + koszt usunięcia pojazdu osobowego od 606 do 697 złotych.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 nr 75 poz. 690 z późn. zm.) § 40 ust. 3 – określa minimalne odległości placów zabaw od dróg i parkingów. Przykładowo, plac zabaw powinien być zlokalizowany co najmniej 10 m od jezdni i od miejsc postojowych samochodów osobowych

• zmianach w komunikacji miejskiej
• dojazdach do nekropolii

Przygotowania do okresu Wszystkich Świętych rozpoczęły się już w sobotę, 17 października. Zmiany w komunikacji miejskiej obejmują przede wszystkim dojazd do największych warszawskich cmentarzy, w tym Cmentarza Północnego i Cmentarza Bródnowskiego. W kolejnych dniach uruchamiane będą dodatkowe kursy, zmienią się trasy wybranych linii, a na najbardziej obciążonych odcinkach pojawią się większe autobusy.

Weekend 24–25 października. Ruszą pierwsze linie cmentarne

Ostatni weekend przed Wszystkimi Świętymi tradycyjnie wiąże się ze wzmożonym ruchem w rejonie warszawskich nekropolii. Dlatego 24 i 25 października uruchomione zostaną pierwsze specjalne linie cmentarne. Przez cały weekend w Warszawskim Transporcie Publicznym będzie obowiązywał sobotni rozkład jazdy.

Częściej kursować będą tramwaje linii 3, a na liniach 13 i 27 pojawią się dłuższe składy.

Autobusy cmentarne

W godzinach 9:00–17:00 na trasy wyjadą trzy linie autobusowe:

• C09: Metro Młociny – Cmentarz Północny, brama główna. W sobotę autobusy pojadą co 7,5 minuty, a w niedzielę co 5 minut.
• C13: Bródno-Podgrodzie – Cmentarz Północny, brama główna. W sobotę kursy zaplanowano co 15 minut, a w niedzielę co 10 minut. Autobusy zatrzymają się m.in. przy przystanku Cm. Bródnowski (Balkonowa) oraz przy rondzie Zgrupowania AK „Radosław”, w pobliżu Cmentarza Powązkowskiego.
• C40: Metro Młociny – Cmentarz Północny, brama zachodnia. Autobusy pojadą co 15 minut w sobotę i co 10 minut w niedzielę. Po drodze zatrzymają się m.in. przy bramie południowej Cmentarza Północnego.

Tramwaje cmentarne

W godzinach 8:00–17:00 kursować będą również trzy specjalne linie tramwajowe. Każda z nich ma jeździć co 15 minut.

• C1: Annopol – Cmentarz Wolski. Tramwaje zatrzymają się m.in. przy bramie Cmentarza Bródnowskiego oraz w rejonie ul. Powązkowskiej.
• C4: Żerań Wschodni – Miasteczko Wilanów. Linia zapewni dojazd m.in. w pobliże bramy Cmentarza Bródnowskiego.
• C6: Żerań Wschodni – Cmentarz Wolski. Tramwaje również zatrzymają się przy bramie Cmentarza Bródnowskiego.

Zmiany na regularnych liniach autobusowych

W weekend 24–25 października zmienią się także trasy i częstotliwość kursowania części regularnych autobusów.

• 173 – w godzinach 9:00–17:00 dodatkowe kursy na trasie Wiatraczna – Brata Alberta, ułatwiające dojazd do cmentarza przy ul. Korkowej.
• 250 – w godzinach 9:00–17:00 autobusy będą podjeżdżały również pod zachodnią bramę Cmentarza Północnego.
• 409 – zmieniona trasa na Bródnie, z obsługą bramy Cmentarza Bródnowskiego przy ul. Chodeckiej. Na Bielanach autobusy nie przejadą przez węzeł przesiadkowy Młociny i nie podjadą pod północną bramę Cmentarza Północnego.
• 500 – trasa zostanie wydłużona do Powązek Wojskowych.
• 727 – autobusy pojadą do Cmentarza Południowego.
• 517 – w rejonie cmentarzy we Włochach uruchomione zostaną dodatkowe przystanki na żądanie: Zapustna i Dojazdowa.

Częściej niż zwykle kursować będą autobusy linii 169, 173, 180, 181, 183, 189, 409 i 500. Większą pojemność zapewnią pojazdy obsługujące linie 110, 122, 169, 173, 181, 183 i 250.

Jak będzie kursować komunikacja od 26 do 30 października?

W ostatnim tygodniu października utrzymane zostaną kolejne udogodnienia dla osób odwiedzających cmentarze.

Autobusy linii C40 będą kursowały co 10 minut w dni powszednie, zatrzymując się przy trzech bramach Cmentarza Północnego: głównej, południowej i zachodniej.

Linia 409 pojedzie zmienioną trasą co 30 minut i obsłuży również bramę Cmentarza Bródnowskiego od strony ul. Chodeckiej. Autobusy linii 250 nadal będą podjeżdżały pod zachodnią bramę Cmentarza Północnego.

Częściej kursować będą również linie 169, 180, 181 i 303. Na liniach 169, 181 i 303 pojawią się większe autobusy, które pomieszczą więcej pasażerów.

Gdzie sprawdzić rozkłady jazdy?

Zmiany w komunikacji miejskiej będą wprowadzane etapami, dlatego przed podróżą warto sprawdzić aktualną trasę i godziny odjazdów wybranego autobusu lub tramwaju.

Szczegółowe informacje dotyczące organizacji ruchu i rozkładów jazdy można znaleźć na stronie Warszawskiego Transportu Publicznego.

• bezpłatnych przejazdach ZTM
• interpelacji Radnej

Bezpłatne przejazdy komunikacją miejską dla uczniów to temat, który może zainteresować wiele warszawskich rodzin. Obecnie uprawnienia do darmowych przejazdów nie obejmują na tych samych zasadach uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Do sprawy wróciła Agata Martyna Diduszko-Zyglewska, która skierowała do władz miasta interpelację w tej sprawie.

Radna, działając wspólnie ze Stowarzyszeniem Młoda Lewica Rzeczypospolitej Polskiej – Młoda Lewica, zwróciła uwagę na wysokie koszty ponoszone przez rodziny oraz zróżnicowane traktowanie uczniów w zakresie opłat za komunikację miejską.

Czy miasto rozważa darmowe przejazdy dla licealistów?

W interpelacji radna pyta, czy prowadzone są prace nad rozszerzeniem prawa do bezpłatnych przejazdów ZTM na uczniów szkół ponadpodstawowych. Jeśli takie działania nie są podejmowane, chce poznać konkretne przyczyny i argumenty przemawiające przeciwko wprowadzeniu tego rozwiązania.

Diduszko-Zyglewska zwraca również uwagę na różnice w uprawnieniach uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Pyta, z czego wynika obecny podział i czy istnieją przesłanki uzasadniające odmienne traktowanie obu grup.

Obietnica z kampanii samorządowej wraca na tapet

Jedno z pytań dotyczy postulatu bezpłatnych przejazdów dla uczniów szkół ponadpodstawowych, który – jak przypomina radna – był zgłaszany podczas kampanii samorządowej przez Rafała Trzaskowskiego w 2018 roku.

W interpelacji pyta, dlaczego rozwiązanie to nie zostało dotychczas zrealizowane.

Radna chce także dowiedzieć się, czy miasto przeprowadziło analizę kosztów wprowadzenia bezpłatnych przejazdów dla starszej młodzieży. Pyta o szacunkowe obciążenie, jakie takie rozwiązanie mogłoby oznaczać dla budżetu Warszawy.

Na razie bez decyzji o zmianach

Interpelacja zawiera pytania do władz miasta, nie oznacza jednak, że bezpłatne przejazdy dla uczniów szkół ponadpodstawowych zostaną wprowadzone. O ewentualnych zmianach zdecydują stanowisko miasta oraz dalsze działania w tej sprawie.

Odpowiedź władz Warszawy może wyjaśnić, czy rozszerzenie uprawnień jest obecnie analizowane, jakie byłyby jego koszty i czy miasto widzi możliwość objęcia starszych uczniów takim rozwiązaniem.

• plebiscycie na najlepszych sportowców Warszawy
• terminie i zasadach zgłoszenia

Rozpoczęła się kolejna edycja Plebiscytu na Najlepszych Sportowców Warszawy. To inicjatywa, która od ponad ćwierć wieku wyróżnia zawodników, trenerów i osoby szczególnie zasłużone dla stołecznego sportu. Zgłoszenia kandydatur w kategorii senior można przesyłać wyłącznie drogą elektroniczną do 15 listopada 2026 roku.

– To wyjątkowa inicjatywa, która od lat integruje warszawskie środowisko sportowe i pozwala wyróżnić osoby osiągające znakomite wyniki oraz będące wzorem sportowej postawy – podkreśla Tomasz Mencina, zastępca prezydenta m.st. Warszawy. Jak zaznacza, celem plebiscytu jest również promowanie sportu wśród mieszkańców stolicy.

Jak zgłosić kandydata do plebiscytu?

Kandydatury można zgłaszać od 15 października do 15 listopada 2026 roku. Zgłoszenia przyjmowane są wyłącznie pod adresem e-mail: plebiscyt@um.warszawa.pl.

Szczegółowe informacje dotyczące zasad udziału, kryteriów oceny oraz wymagane formularze można znaleźć na stronie internetowej sport.um.warszawa.pl/plebiscyt.

Warto pamiętać, że zgłoszenie kandydata to pierwszy etap konkursu. W grudniu zbierze się kapituła, która wybierze laureatów w czterech kategoriach:

• Najlepszy Sportowiec Roku,
• Najlepszy Sportowiec – Sport bez barier,
• Trener Roku,
• Sportowa Osobowość Roku.

Osobno odbędzie się głosowanie internetowe, w którym mieszkańcy i sympatycy warszawskiego sportu będą mogli wybrać Najpopularniejszego Sportowca Roku oraz Sportową Drużynę Roku. Głosowanie zaplanowano na okres od 11 grudnia 2026 roku do 17 stycznia 2027 roku.

Tomasz Majewski na czele kapituły

Przez wiele lat przewodniczącą kapituły plebiscytu była Irena Szewińska, legendarna polska lekkoatletka i wielokrotna medalistka olimpijska. Obecnie funkcję tę pełni Tomasz Majewski, dwukrotny mistrz olimpijski w pchnięciu kulą.

Wśród dotychczasowych laureatów plebiscytu znalazło się wiele znanych postaci polskiego sportu. Wyróżnienia zdobywali między innymi Otylia Jędrzejczak, Anita Włodarczyk, Tomasz Majewski, Iga Świątek, Pia Skrzyszowska i Dominik Czaja.

Pierwszą laureatką plebiscytu, w 2000 roku, została Kamila Skolimowska, mistrzyni olimpijska w rzucie młotem.

Kto wygrywał w ostatnich latach?

W poprzednich edycjach tytuł Najlepszego Sportowca Roku trafiał do wybitnych reprezentantów różnych dyscyplin. W 2023 roku zwyciężył pływak Krzysztof Chmielewski, rok później wioślarz Dominik Czaja, a w 2025 roku tenisistka Iga Świątek.

W kategorii Sport bez barier w 2023 roku nagrodzono pływaczkę Julię Chmielewską, w 2024 roku pływaka Kamila Otowskiego, a w 2025 roku szermierkę na wózkach Kingę Dróżdż.

Wśród trenerów wyróżniono Grzegorza Olędzkiego, Zbigniewa Sajkiewicza i Jarosława Szymczyka. Z kolei tytuł Najpopularniejszego Sportowca Roku w 2023 roku zdobył zawodnik brazylijskiego ju-jitsu Damian Wolny, w 2024 roku lekkoatletka Pia Skrzyszowska, a w 2025 roku ponownie Iga Świątek.

Historia plebiscytu pokazuje, że uznanie zdobywają w nim przedstawiciele wielu dyscyplin – od pływania i lekkoatletyki po tenis, wioślarstwo i sporty walki. Rekordzistkami pod względem liczby zwycięstw w kategorii Najlepszy Sportowiec Warszawy są Otylia Jędrzejczak i Anita Włodarczyk, które triumfowały po sześć razy. Trzy zwycięstwa ma na koncie Tomasz Majewski.

Tegoroczna edycja to kolejna okazja, by docenić sportowców reprezentujących stolicę i osoby, które wspierają ich w drodze do sukcesów. Kandydatury można zgłaszać do 15 listopada 2026 roku.

• infolinii psychologicznej
• bezpieczeństwa w szkołach

W ostatnim czasie medialne doniesienia dotyczące niepokojących zdarzeń w szkołach oraz informacji o zatrzymaniach nastolatków wywołały falę obaw wśród opiekunów. Wielu rodziców zastanawia się, jak reagować na docierające wiadomości, poradzić sobie z własnym niepokojem i rozmawiać z dziećmi, nie potęgując ich strachu.

Specjaliści przypominają, że lęk i silne emocje w reakcji na trudne informacje są czymś naturalnym. Nie oznaczają jednak automatycznie, że istnieje bezpośrednie zagrożenie. W takiej sytuacji szczególnie ważne są zachowanie spokoju, sprawdzanie wiarygodności informacji oraz zapewnienie dzieciom odpowiedniego wsparcia emocjonalnego.

Bezpłatna infolinia dla rodziców. Psycholog odpowie na pytania

Aby pomóc rodzicom w radzeniu sobie ze stresem i rozwiać wątpliwości dotyczące rozmów z dziećmi, w najbliższy weekend uruchomiona zostanie bezpłatna infolinia wsparcia psychologicznego.

Telefonicznego wsparcia udzieli Sergiusz Dębecki, doświadczony psycholog pracujący na co dzień w Całodobowym Ośrodku Psychoterapeutycznym Jagiellonka.

Podczas rozmowy rodzice będą mogli podzielić się swoimi obawami, uzyskać pomoc w uporządkowaniu trudnych emocji oraz dowiedzieć się, jak rozmawiać z dziećmi o niepokojących wydarzeniach. Specjalista podpowie również, jak wspierać najmłodszych i budować ich poczucie bezpieczeństwa w obliczu niepewności.

Kiedy można zadzwonić?

Bezpłatne konsultacje będą dostępne w sobotę i niedzielę, w godzinach od 10:00 do 18:00.

Numer infolinii: 795 935 217

• Termin: sobota i niedziela
• Godziny: 10:00–18:00
• Koszt: bezpłatnie
• Psycholog: Sergiusz Dębecki

W przypadku gdy telefon będzie zajęty z powodu trwającej konsultacji, psycholog oddzwoni na każdy nieodebrany numer po zakończeniu rozmowy.

Celem inicjatywy jest zapewnienie rodzicom dostępu do profesjonalnego wsparcia w czasie wzmożonego niepokoju oraz pomoc w tym, by trudne informacje nie odbierały dzieciom poczucia bezpieczeństwa.

• historii prac nad uchwałą krajobrazową w Warszawie;
• tym, co przewiduje obecny projekt;
• jak i do kiedy można zgłaszać swoje uwagi.

To już kolejne podejście Warszawy

Historia warszawskiej uchwały krajobrazowej sięga 2017 roku, kiedy miasto rozpoczęło pierwsze konsultacje projektu. W 2018 roku jego zmieniona wersja została wyłożona do publicznego wglądu. Po rozpatrzeniu zgłoszonych uwag projekt trafił pod obrady Rady Warszawy.

16 stycznia 2020 roku radni przyjęli uchwałę nr XXV/697/2020 w sprawie zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń. Dokument nie zaczął jednak obowiązywać.

26 lutego 2020 roku Wojewoda Mazowiecki stwierdził nieważność uchwały. Wskazał m.in. na naruszenia procedury jej przyjmowania. Chodziło między innymi o brak ponownych konsultacji społecznych po wprowadzeniu zmian w projekcie oraz brak uzgodnienia ostatecznego kształtu dokumentu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

Miasto zaskarżyło rozstrzygnięcie wojewody, jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w grudniu 2020 roku oddalił skargę. W efekcie Warszawa musiała ponownie przeprowadzić procedurę.

Był jeszcze projekt z 2023 roku

Kolejną wersję uchwały miasto przedstawiło w 2023 roku. Warszawa określała ją wówczas jako trzecią prezentację projektu poddanego opinii publicznej. Dokument powstał z uwzględnieniem wcześniejszych doświadczeń oraz rozstrzygnięć sądów administracyjnych.

Tamta procedura również nie doprowadziła jednak do uchwalenia obowiązujących przepisów.

W 2025 roku Warszawa zdecydowała się rozpocząć prace od nowa. 10 lipca 2025 roku Rada m.st. Warszawy przyjęła uchwałę nr XXIII/893/2025 o przystąpieniu do sporządzenia nowej uchwały krajobrazowej. Jednocześnie wygaszona została poprzednia procedura.

Nowy dokument ma być przygotowany już w oparciu o aktualne przepisy dotyczące planowania przestrzennego.

Mieszkańcy mogli zgłaszać swoje oczekiwania jeszcze przed powstaniem projektu

Nowa procedura przewidziała możliwość udziału mieszkańców już na etapie przygotowywania projektu. W 2025 roku Warszawa zbierała wnioski dotyczące tego, co powinno znaleźć się w nowych regulacjach. Można było wskazywać między innymi, jakich zasad dotyczących reklam, ogrodzeń czy małej architektury oczekują mieszkańcy.

Termin składania tych wniosków upłynął 14 września 2025 roku.

Po tym etapie miasto przygotowało projekt, który obecnie został przedstawiony mieszkańcom.

Co ma regulować uchwała?

Pełna nazwa dokumentu brzmi: „uchwała w sprawie zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń”.

W praktyce oznacza to regulowanie czterech podstawowych elementów miejskiej przestrzeni:

• reklam i urządzeń reklamowych;
• szyldów;
• ogrodzeń;
• obiektów małej architektury.

Projekt ma określać m.in. zasady ich sytuowania, wygląd, rozmiary oraz dopuszczalne formy w różnych częściach Warszawy. Celem jest dostosowanie tych elementów do lokalnych uwarunkowań przestrzennych i ochrona miejskiego krajobrazu.

To oznacza, że przepisy mogą mieć znaczenie nie tylko dla właścicieli czy operatorów reklam. Dotyczą również przedsiębiorców umieszczających szyldy, właścicieli nieruchomości planujących ogrodzenia, a także przestrzeni publicznych, w których pojawiają się elementy małej architektury.

Konsultacje już trwają

Obecny etap jest szczególnie istotny, ponieważ mieszkańcy mogą odnieść się już do konkretnego projektu uchwały.

Konsultacje społeczne rozpoczęły się 15 września i potrwają do 15 października 2026 r. Projekt jest dostępny w Biuletynie Informacji Publicznej m.st. Warszawy oraz w siedzibie Biura Architektury i Planowania Przestrzennego przy al. Jerozolimskich 44.

Do zakończenia konsultacji można składać uwagi dotyczące proponowanych rozwiązań.

Jak zgłosić uwagę?

Najprościej zrobić to przez internetowy formularz dostępny na stronie konsultacji miasta.

Uwagi można również przesłać:

• e-mailem na adres krajobrazowa@um.warszawa.pl;
• przez ePUAP Urzędu m.st. Warszawy;
• przez adres do doręczeń elektronicznych Urzędu;
• pocztą na adres Biura Architektury i Planowania Przestrzennego przy al. Jerozolimskich 44;
• osobiście w kancelarii Biura Architektury i Planowania Przestrzennego.

Miasto udostępniło również oficjalny formularz uwag.

W zgłoszeniu należy podać m.in. imię i nazwisko albo nazwę podmiotu, adres zamieszkania lub siedziby oraz – jeżeli się go posiada – adres e-mail. Można również wskazać, czy jest się właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, której dotyczy uwaga.

Można porozmawiać z autorami projektu

Nie trzeba ograniczać się do wysłania formularza. W trakcie konsultacji miasto organizuje także spotkania i punkty konsultacyjne.

8 października, w godzinach 16:30–19:00, działać będzie stacjonarny punkt konsultacyjny w Biurze Architektury i Planowania Przestrzennego przy al. Jerozolimskich 44. To ostatni z dwóch zaplanowanych punktów – wcześniejszy odbył się 23 września. Na miejscu można porozmawiać z osobami pracującymi nad projektem, a także uzyskać pomoc przy składaniu uwagi.

Odbyło się również otwarte spotkanie online 30 września.

Miasto przewidziało ponadto telefoniczne konsultacje pod numerem 22 325 81 08. Najbliższy termin to 12 października w godzinach 13:00–16:00.

Co dalej?

15 października kończy się etap konsultacji. Nie oznacza to jeszcze wejścia uchwały w życie.

Po zakończeniu konsultacji zgłoszone uwagi zostaną rozpatrzone, a projekt będzie dalej procedowany. Dopiero po zakończeniu całej procedury i przyjęciu uchwały przez Radę m.st. Warszawy będzie można mówić o obowiązujących w Warszawie nowych zasadach dotyczących reklam, szyldów, ogrodzeń i małej architektury. Na razie więc uchwała krajobrazowa pozostaje projektem.

Dla mieszkańców konsultacje są jednak okazją do zwrócenia uwagi na konkretne problemy występujące w ich najbliższym otoczeniu, od sposobu umieszczania reklam i szyldów po wygląd ogrodzeń czy innych elementów wpływających na charakter ulic, osiedli i przestrzeni publicznych.

Uwagi można zgłaszać do 15 października 2026 roku.

• metrze na Bemowie
• konsultacjach w kwestii transportu miejskiego

Nowe stacje II linii metra mają nie tylko ułatwić podróże mieszkańcom Bemowa. Zmiany w komunikacji obejmą także Ursus, Włochy i Wolę. ZTM przygotował propozycję nowego układu linii autobusowych i chce poznać opinie pasażerów przed jego wprowadzeniem.

Jak podkreśla ZTM, metro powinno stać się podstawą podróży w tej części miasta. Po wydłużeniu linii M2 do Karolina mieszkańcy Bemowa zyskają szybkie połączenie ze Śródmieściem, Pragą-Północ i Targówkiem.

Trzy nowe stacje M2

Po zakończeniu budowy pasażerowie będą mogli korzystać z trzech nowych stacji:

• Lazurowa (C03),
• Chrzanów (C02),
• Karolin (C01).

Z nowych stacji mają korzystać nie tylko mieszkańcy Bemowa, ale również osoby dojeżdżające z Ursusa, Włoch oraz miejscowości pod Warszawą.

ZTM chce tak przebudować układ autobusów, aby zapewnić wygodne przesiadki do metra i jednocześnie poprawić połączenia pomiędzy poszczególnymi dzielnicami.

Co zmieni się w autobusach?

Jedną z najważniejszych zmian będzie powrót autobusów, które obecnie tymczasowo kończą trasy w rejonie stacji metra Bemowo, na pętlę znajdującą się przy stacji Lazurowa.

Sama pętla zmieni nazwę na Metro Lazurowa.

Zmiany mają również poprawić dojazd mieszkańców północnej części Ursusa do stacji Karolin. ZTM zapowiada także korekty wybranych połączeń lokalnych i międzydzielnicowych.

Trasy istniejących linii tramwajowych mają natomiast pozostać bez zmian.

ZTM pyta mieszkańców o zdanie

Proponowany układ komunikacyjny jest obecnie przedmiotem konsultacji społecznych. ZTM zachęca do udziału przede wszystkim mieszkańców Bemowa, Ursusa, Włoch i Woli.

Opinie można przekazywać za pośrednictwem ankiety dostępnej na stronie konsultacji. Zaplanowano również spotkania i dyżury, podczas których będzie można porozmawiać z przedstawicielami ZTM, zadać pytania i zgłosić swoje uwagi.

Terminy konsultacji:

• 11 października, godz. 10:00–13:00 – spotkanie online,
• 13 października, godz. 14:00–16:00 – dyżur telefoniczny pod numerem 22 45 94 168,
• 15 października, godz. 17:00–20:00 – Bemowo, Urząd Dzielnicy Bemowo przy ul. Powstańców Śląskich 70,
• 16 października, godz. 17:00–20:00 – Ursus, Dom Kultury „Miś” przy ul. Zagłoby 17,
• 21 października, godz. 17:00–20:00 – Wola, Współdzielnik w Wola Parku przy ul. Górczewskiej 124,
• 22 października, godz. 17:00–20:00 – Włochy, Artystyczny Dom Animacji przy ul. ks. J. Chrościckiego 14.

Konsultacje społeczne potrwają do 25 października 2026 roku. Mieszkańcy mogą wziąć w nich udział za pośrednictwem strony konsultacji społecznych.

Ostateczny układ komunikacji po uruchomieniu nowych stacji M2 będzie więc zależał również od uwag pasażerów. ZTM chce, aby nowe trasy odpowiadały nie tylko przebiegowi metra, ale także codziennym potrzebom mieszkańców okolicznych dzielnic.

• syrenach alarmowych
• ćwiczeniach SYRENA-26

Ćwiczenia SYRENA-26 odbędą się w dniach 12–16 października 2026 roku na terenie województwa mazowieckiego. W ich trakcie uruchamiane będą syreny alarmowe, aby sprawdzić sprawność systemu ostrzegania mieszkańców oraz procedury reagowania obowiązujące w sytuacjach kryzysowych.

Jak będzie wyglądał sygnał alarmowy?

Podczas ćwiczeń emitowany będzie ciągły, jednominutowy dźwięk syren alarmowych. Jak informuje Urząd m.st. Warszawy, sygnały będą służyły wyłącznie do celów szkoleniowych i testowych.

Mieszkańcy, którzy usłyszą syreny, nie muszą podejmować żadnych działań. Nie będzie to oznaczało wystąpienia rzeczywistego zagrożenia.

Władze apelują o zachowanie spokoju i przypominają, że uruchomienie syren w tym terminie jest związane z zaplanowanymi ćwiczeniami.

Warszawiacy będą mogli zgłosić słyszalność syren

W czasie ćwiczeń ważne będzie również sprawdzenie, czy sygnały alarmowe są słyszalne w poszczególnych częściach miasta.

W tym celu w serwisie Warszawa 19115 zostanie uruchomiony specjalny formularz. Za jego pośrednictwem mieszkańcy będą mogli przekazać informacje o słyszalności syren w swojej okolicy.

Ćwiczenia mają pomóc w ocenie funkcjonowania systemu alarmowania i ostrzegania ludności na Mazowszu oraz w sprawdzeniu przygotowania służb i instytucji do reagowania.

Warto pamiętać: syreny, które będzie słychać w dniach 12–16 października, są elementem ćwiczeń SYRENA-26. Nie oznaczają realnego zagrożenia.

• mobilnej zbiórce krwi
• terminie i miejscu zbiórki

W czwartek, 8 października, przed Wola Parkiem pojawi się mobilny punkt poboru krwi. Akcja organizowana jest we współpracy z McDonald's, franczyzobiorcą ALDAR Dariusz Zadworny, oraz Stowarzyszeniem Honorowych Dawców Krwi Białokrewka.

Krwiobus stanie przy głównym wejściu do centrum handlowego, w pobliżu sklepu Reserved. Rejestracja krwiodawców będzie prowadzona w godzinach 8:30–13:30.

Jeden gest może pomóc wielu osobom

Krew jest potrzebna między innymi osobom poszkodowanym w wypadkach oraz pacjentom chorującym na nowotwory układu krwiotwórczego. Jej nie można wyprodukować, dlatego regularne zbiórki są ważnym elementem systemu krwiodawstwa.

Organizatorzy zachęcają mieszkańców do udziału w akcji. Przy okazji oddawania krwi można również otrzymać wyniki badań laboratoryjnych – trzeba jednak zaznaczyć taką chęć w formularzu rejestracyjnym przed donacją.

Kto może oddać krew?

Krwiodawcą może zostać osoba, która:

• ma od 18 do 60 lat,
• waży co najmniej 50 kg,
• jest zdrowa i spełnia wymagane kryteria medyczne.

Istnieją również przeciwwskazania do oddawania krwi. Dotyczą one m.in. kobiet w ciąży oraz osób z określonymi problemami zdrowotnymi. Pełną listę przeciwwskazań można znaleźć na stronie Narodowego Centrum Krwi.

Jak przygotować się do donacji?

Organizatorzy przypominają o kilku podstawowych zasadach. Dzień przed oddaniem krwi warto dobrze się nawodnić, pijąc wodę lub soki, oraz całkowicie zrezygnować z alkoholu.

W dniu donacji należy zjeść lekkie, nietłuste śniadanie. Bezpośrednio przed oddaniem krwi nie należy palić papierosów. Trzeba również zabrać ze sobą dokument tożsamości ze zdjęciem.

Kawa, herbata i dodatkowe benefity

Na osoby, które zdecydują się oddać krew w krwiobusie przed Wola Parkiem, czekać będą gorąca kawa i herbata oraz gadżety przygotowane przez McDonald's.

Honorowi dawcy krwi mają także określone uprawnienia. Zgodnie z obowiązującymi przepisami przysługują im dwa dni wolne od pracy – dzień oddania krwi oraz dzień następny. Darowiznę można również uwzględnić w ramach ulgi podatkowej, zgodnie z obowiązującymi zasadami.

Kaloryczność słodkiego pieczywa zależy przede wszystkim od proporcji ciasta, ilości kruszonki oraz rodzaju owocowego nadzienia. Zgodnie z danymi Piekarni Cukierni Grzybki, klasyczna drożdżówka z owocami dostarcza średnio 289 kcal w 100 g produktu.

Aby dokładnie zobrazować różnice między wariantem z rabarbarem a wersją z truskawkami, poniżej znajduje się szczegółowe zestawienie szacunkowych wartości odżywczych dla 100 g oraz standardowej porcji wypieku (ok. 130 g).

Porównanie wartości odżywczych (w 100 g vs sztuka ~130 g)

Uwaga: Ostateczna kaloryczność wypieku zależy od użytej proporcji kruszonki oraz stopnia dosłodzenia owoców.

Rabarbar vs truskawka - co kryje się w środku?

Choć oba wypieki bazują na tym samym, maślanym cieście drożdżowym, wybór owocu wpływa nie tylko na smak, ale i na mikroelementy dostarczane organizmowi.

Rabarbar - orzeźwienie, błonnik i niższy indeks

Rabarbar (botanicznie warzywo, w cukiernictwie traktowane jak owoc) charakteryzuje się znikoma zawartością naturalnych cukrów i niską kalorycznością.

• Błonnik pokarmowy: Wspomaga trawienie i spowalnia wchłanianie cukrów prostych z ciasta.
• Antyoksydanty: Jest źródłem rapontigeniny - polifenolu wspierającego układ krążenia.
• Witaminy i minerały: Dostarcza witaminę K, wapń oraz potas.

Ze względu na naturalną kwasowość rabarbaru, przełamuje on słodycz maślanej kruszonki, czyniąc wypiek lżejszym w odbiorze.

Truskawka - naturalna słodycz i bomba witaminy C

Polskie truskawki to synonim letniego orzeźwienia. Wnoszą do wypieku naturalną fruktozę oraz bogactwo mikroelementów.

• Witamina C: Już 100 g świeżych truskawek pokrywa dzienne zapotrzebowanie na tę witaminę (ok. 58 mg).
• Potas i magnez: Wspierają prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i mięśniowego.
• Mniejsza potrzeba dosładzania: Naturalna słodycz dojrzałych truskawek pozwala ograniczyć dodatek cukru rafinowanego w samym nadzieniu.

Dlaczego jakość składników ma kluczowe znaczenie?

Wartości odżywcze na etykiecie to nie wszystko - równie ważna jest strawność i jakość użytych surowców. Masowa produkcja często opiera się na sztucznych spulchniaczach, tłuszczach utwardzanych oraz gotowych mieszankach piekarniczych.

Jak podkreślają eksperci z Piekarni Cukierni Grzybki, autentyczne ciasto drożdżowe wymaga czasu i rzemieślniczego podejścia:

1. Tradycyjna fermentacja: Długie prowadzenie rozczynu drożdżowego sprawia, że ciasto jest naturalnie puszyste, miękkie i znacznie łatwiejsze do strawienia przez przewód pokarmowy.
2. Prawdziwe masło i żółtka: Użycie naturalnego masła zapewnia nie tylko wyjątkowy bukiet smakowy, ale dostarcza rozpuszczalnych w tłuszczach witamin (A, D, E).
3. Świeże, lokalne owoce: Owoce pozyskiwane od sprawdzonych dostawców zachowują swoje walory odżywcze i naturalny smak, bez konieczności stosowania sztucznych aromatów czy barwników.

Jak włączyć drożdżówkę do zbilansowanej diety?

Dieta nie musi oznaczać rezygnacji z ulubionych przyjemności. Drożdżówka z owocami może stanowić wartościowy element jadłospisu, pod warunkiem zachowania kilku prostych zasad:

• Zdbaj o dodatek białka: Zjedzenie drożdżówki w towarzystwie jogurtu naturalnego, skyru czy kefiru obniża ładunek glikemiczny całego posiłku i zapewnia dłuższe uczucie sytości.
• Wybierz odpowiedni moment: Węglowodany zawarte w cieście drożdżowym i owocach sprawdzą się idealnie jako szybkie źródło energii przed treningiem lub posiłek regeneracyjny po intensywnym wysiłku fizycznym.
• Postaw na jakość rzemiosła: Wybieraj wypieki z lokalnych piekarni o przejrzystym składzie, takich jak Piekarnia Grzybki, gdzie tradycja wypieku gwarantuje naturalne składniki bez zbędnej chemii.

Podsumowanie

Drożdżówka z owocami, to wyśmienity wybór na letnią przekąskę. Jeśli szukasz wypieku o nieco niższej słodkości i wyższej zawartości błonnika - sięgnij po rabarbar. Jeśli wolisz naturalną słodycz i dawkę antyoksydantów - truskawka będzie strzałem w dziesiątkę. Wybierając wyroby oparte na tradycyjnych recepturach, łączysz wyjątkowy smak z dbałością o jakość codziennego odżywiania.

Z Warszawy do Warki – przez krainę sadów

Dojazd z Warszawy zajął nam niewiele ponad godzinę. Czas podróży zależy oczywiście od miejsca startu i ruchu na drodze, ale Warka leży na tyle blisko stolicy, że dobrze sprawdza się jako cel jednodniowej wycieczki.

Im bliżej miasta, tym wyraźniej zmienia się krajobraz. Zamiast gęstej zabudowy pojawiają się pola, niewielkie miejscowości i sady, z których słynie ten region. Rzędy jabłoni, grusz i śliw ciągną się wzdłuż drogi, a sama podróż staje się przyjemną częścią wyjazdu.

Po warszawskim pośpiechu taki widok działa zaskakująco kojąco. Telefony nadal mogą dzwonić, a lista spraw do załatwienia nie znika, ale za oknem wszystko wygląda tak, jakby toczyło się trochę wolniej.
 

Organizacja spływu

Samochód zostawiliśmy przy miejscu zakończenia trasy. Firma kajakowa przewiozła nas stamtąd na start spływu, dzięki czemu po dopłynięciu nie musieliśmy organizować powrotu po auto. Całość przebiegła sprawnie, a obsługa była bardzo życzliwa i pomocna.

Płynęliśmy trzyosobowym kajakiem, co okazało się dodatkową atrakcją. Taki skład wymaga odrobiny współpracy: trzeba ustalić rytm, pilnować kierunku i czasem zdecydować, kto wiosłuje, a kto przez chwilę odpoczywa. Nie przyjechaliśmy jednak nad Pilicę, żeby bić rekordy. Chodziło o spokojne płynięcie, rozmowę i oglądanie brzegów z perspektywy wody.

Pilica – spokojna, ale nie monotonna

Pilica pozytywnie nas zaskoczyła. Na naszym odcinku była szeroka i przeważnie spokojna, choć miejscami nurt wyraźnie przyspieszał. Rzeka pomagała nam płynąć, ale nie pozwalała całkiem zapomnieć o wiosłach.

Tego dnia dodatkowym utrudnieniem był silny, zmienny wiatr. Kiedy wiał w plecy, można było zwolnić i pozwolić, by większość pracy wykonał nurt. Chwilę później podmuchy utrudniały utrzymanie kierunku i trzeba było wiosłować mocniej. Przy mocnym słońcu wiatr miał jednak także dobrą stronę – przyjemnie chłodził.

Warto pamiętać, że warunki na rzece zależą od pogody i poziomu wody. Pilica jest popularną rzeką rekreacyjną, ale nawet na łatwej trasie potrzebne są kamizelki asekuracyjne, rozsądek i trasa dopasowana do doświadczenia uczestników. Przed wypłynięciem najlepiej zapytać organizatora o aktualny stan rzeki.

Lasy, łąki i piaszczyste brzegi

Krajobraz na trasie często się zmieniał. Raz płynęliśmy wśród drzew, po chwili mijaliśmy otwarte łąki i pola, a dalej znów pojawiał się las. Szczególnie dobrze wyglądały sosny odbijające się w wodzie.

Choć rano byliśmy jeszcze w Warszawie, na rzece szybko straciliśmy poczucie bliskości miasta. Zamiast klaksonów i ulicznego szumu słyszeliśmy wodę, ptaki, wiatr w koronach drzew i od czasu do czasu głosy osób odpoczywających na brzegu.

W kilku miejscach widzieliśmy rodziny, namioty i niewielkie biwaki. Jedni zatrzymali się zapewne na kilka godzin, inni planowali zostać nad rzeką dłużej. Pilica zdecydowanie sprzyja niespiesznemu odpoczynkowi.

Pod koniec sierpnia ptaków było mniej niż można się spodziewać wiosną, ale spotkaliśmy kaczki i łabędzie. Śpiące na wodzie kaczki z daleka wyglądały jak kawałki drewna. Dopiero kiedy jedna z nich się poruszyła, zorientowaliśmy się, na co patrzymy.

To jeden z uroków kajaka: poruszamy się cicho i jesteśmy blisko tafli wody, dlatego łatwiej zauważyć ptaki, rośliny przy brzegu czy niewielkie ryby. Trzeba tylko obserwować je z dystansu i nie dokarmiać – pozostawienie przyrody w spokoju jest dla niej najlepsze.

Mielizny i niespodziewana kąpiel nóg

Na trasie kilka razy trafiliśmy na bardzo płytkie miejsca. Kajak osiadał na dnie i trzeba było wysiąść, wejść do wody oraz przeciągnąć go przez mieliznę. Nie było to szczególnie uciążliwe; w upalny dzień chłodna woda przynosiła ulgę, a krótki spacer urozmaicał spływ.

Takie płycizny są jednak kolejnym powodem, by przed wyjazdem sprawdzić warunki. Ich liczba i uciążliwość mogą się zmieniać wraz z poziomem wody. Przy wysiadaniu warto też uważać na śliskie lub nierówne dno i dobrze zabezpieczyć telefon oraz inne rzeczy, które nie powinny zamoknąć.

Przystanek na dzikiej plaży
 

Najprzyjemniejszym momentem był postój na niewielkiej, piaszczystej plaży. Nie było tam leżaków, baru ani muzyki – tylko rzeka, piasek, słońce i nasze koce. Zjedliśmy kanapki, odpoczęliśmy i przez chwilę po prostu nic nie robiliśmy.

Właśnie wtedy najlepiej zrozumieliśmy, po co wybiera się na taki spływ. Nie dla liczby pokonanych kilometrów ani kolejnej atrakcji do odhaczenia, lecz dla kilku godzin, podczas których czas płynie trochę inaczej.

Po postoju zabraliśmy wszystkie rzeczy i śmieci. Dzikie miejsca mają swój urok właśnie dlatego, że nie są zagospodarowane – warto zostawić je w takim stanie, w jakim chciałoby się je zastać.

Osiem kilometrów w sam raz na spokojny wypad

Trasę liczącą około ośmiu kilometrów pokonaliśmy w nieco ponad dwie godziny. W tym czasie zdążyliśmy zrobić postój, przeprowadzić kajak przez płycizny, obserwować ptaki i spokojnie nacieszyć się krajobrazem.

Na końcu byliśmy wypoczęci, choć przyjemnie zmęczeni. To ten rodzaj zmęczenia, po którym człowiek ma więcej energii niż przed wyjazdem: kilka godzin na świeżym powietrzu, trochę ruchu, słońce, woda i dużo zieleni zrobiły swoje.
 

Czy warto wybrać się na spływ Pilicą z Warki?

Zdecydowanie tak, szczególnie jeśli szuka się prostego pomysłu na jednodniowy wyjazd z Warszawy. Warka jest stosunkowo blisko, a przy dobrej organizacji cała logistyka sprowadza się do rezerwacji kajaka, dojazdu i spakowania kilku potrzebnych rzeczy.

Krótka trasa będzie dobrym wyborem dla osób, które chcą odpocząć, a nie spędzić całego dnia na intensywnym wiosłowaniu. Nie oznacza to jednak, że można zlekceważyć bezpieczeństwo. Kamizelka asekuracyjna powinna być założona przez cały spływ, dzieci muszą pozostawać pod stałą opieką dorosłych, a decyzję o wypłynięciu trzeba dostosować do pogody, poziomu wody i własnych umiejętności.

Nam osiem kilometrów w zupełności wystarczyło. Było trochę ruchu, trochę przygody, chwila plażowania i sporo czasu na zwykłe patrzenie przed siebie.

Pilica pod koniec lata

Wybraliśmy się nad Pilicę pod koniec sierpnia. Słońce nadal mocno grzało, ale na niektórych drzewach pojawiały się już pojedyncze żółte liście. Lato było jeszcze obecne, choć pierwsze oznaki jesieni dawały o sobie znać.

Pomyśleliśmy wtedy, że warto tu wrócić o innej porze roku. Jesienią brzegi muszą wyglądać zupełnie inaczej, choć chłodniejsza pogoda wymaga już lepszego przygotowania i odpowiedniego ubrania.

Do Warszawy wróciliśmy trochę zmęczeni, lekko opaleni i naprawdę zrelaksowani. Ten wyjazd po raz kolejny przypomniał mi, że nie zawsze trzeba jechać daleko, żeby odpocząć. Czasem wystarczy godzina drogi, kajak i rzeka płynąca własnym tempem. Pilica nadaje się do tego znakomicie.

Artykuł w ramach cyklu „Rzeki Mazowsza” powstał we współpracy z Samorządem Województwa Mazowieckiego.