'Strefa czystego transportu' obejmie połowę Woli. Nie wjadą tu najstarsze samochody

Warszawski ratusz planuje wprowadzenie od lipca przyszłego roku "strefy czystego transportu", która ograniczy poruszanie się po mieście najbardziej zanieczyszczającym powietrze, starym pojazdom. Strefa obowiązywać ma na terenie funkcjonalnego śródmieścia i terenach przyległych, do których zaliczono wolski Młynów, Mirów, Muranów Zachodni, Powązki, a także Czyste.

Strefa czystego transportu to wydzielony obszar, po którym mogą poruszać się wyłącznie pojazdy spełniające odpowiednie normy emisji spalin (tzw. normy Euro, które są powiązane z datą produkcji pojazdu). Pierwsze strefy czystego transportu, inaczej zwane strefami niskiej emisji zostały wprowadzone w Szwecji już w latach 90. Wzorem szwedzkim w latach 2007-2008 wprowadzono je w kilku miastach w Niemczech, Holandii, północnych Włoszech, a także w Londynie. Od tego czasu ich liczba stale rośnie, a dziś w Europie funkcjonuje już ponad 320 takich stref, najwięcej w Niemczech i we Włoszech - jednak bardzo mocno zróżnicowanych pod względem wielkości obszaru i obowiązujących restrykcji.

Funkcjonowanie SCT jest często uważane za najskuteczniejszy środek, jaki miasta mogą podjąć w celu poprawy jakości powietrza. Ograniczają one emisje drobnych cząstek, dwutlenku azotu i (pośrednio) ozonu, czyli trzech głównych zanieczyszczeń powietrza budzących obawy w Europie. Choć w Polsce o powstaniu strefy czystego transportu radni zdecydowali jak dotąd jedynie w Krakowie, to prace nad ich wdrożeniem toczą się już we Wrocławiu oraz u nas w Warszawie. W środę, 27 stycznia warszawskie władze przedstawiły projekt założeń dla stołecznej strefy czystego transportu.

- 87 proc. mieszkańców i mieszkanek Warszawy chce, aby władze lokalne podejmowały działania, których celem jest ograniczenie zanieczyszczenia powietrza, a 76 proc. chce powstania strefy czystego transportu. Warto również podkreślić, że utworzenie stref czystego transportu w miastach o liczbie mieszkańców powyżej 100 tys. jest jednym z kamieni milowych Krajowego Planu Odbudowy. Warszawa poważnie traktuje swoje zobowiązania zarówno wobec mieszkańców, jak i przepisów prawa, dlatego chcemy uruchomić strefę czystego transportu w stolicy w połowie 2024 roku – tłumaczy Rafał Trzaskowski, prezydent Warszawy.

fot. Hubert Malczewski | Gazeta Woli

Warszawski plan na strefę

Sama strefa ma zacząć funkcjonować od lipca 2024 r, kiedy to rozpocznie się pierwszy etap ograniczeń. Obejmie większość Śródmieścia, ale także otaczające go fragmenty Woli, Ochoty, Saskiej Kępy, Grochowa i Pragi. Na Woli do strefy wchodzą obszary Młynowa, Mirowa, Muranowa Zachodniego, Powązek, a także Czystego. Granice strefy będą pokrywały się z głównymi drogami i liniami kolejowymi, które nie zostaną objęte strefą. Na Woli wyznaczone są przez: Al. Jerozolimskie, al. Prymasa Tysiąclecia, a następnie tory kolejowe wzdłuż północnej obwodnicy kolejowej – aż do al. Prymasa Tysiąclecia. Wschodni

"W pierwszym etapie ograniczenie wjazdu do SCT dotyczyłoby pojazdów benzynowych niespełniających normy Euro 2 (starszych niż 27 lat) i pojazdów z silnikiem Diesla niespełniających normy Euro 4 (starszych niż 18 lat). Później, konsekwentnie co dwa lata, zwiększane będą wymagania dotyczące standardów emisji spalin dla aut poruszających się w strefie." - dowiadujemy się.

Choć granice SCT są ustalone, w przyszłości Rada Miasta będzie mogła zdecydować o powiększeniu strefy, jednak według zapewnień ratusza taka decyzja będzie jednak wymagała wcześniejszych konsultacji z mieszkańcami.

Stare diesle kopcą na potęgę

Podstawowym powodem wprowadzenia strefy jest zmniejszenie ilości zanieczyszczeń, które trafiają do warszawskiego powietrza z rur wydechowych samochodów. Badania Najwyższej Izby Kontroli w 2014 r. wykazały, że ruch samochodowy odpowiada za 63 proc. zanieczyszczenia pyłami PM10 w Warszawie. Sześć lat później, w 2020 r. także NIK podał, że z zanieczyszczeń transportowych pochodzi ok. 75 proc. tlenków azotu (NOx) w Warszawie. Ale najważniejsze w kontekście wprowadzenia specjalnej strefy jest opracowanie badaczy z ICCT (Międzynarodowej Rady ds. Czystego Transportu), w którym stwierdzono, że najwięcej zanieczyszczeń pochodzi od starszych samochodów, zwłaszcza tych z silnikiem Diesla. Pomiary blisko 150 tys. pojazdów wykazały, że samochody wyprodukowane przed 2006 r., choć stanowiły tylko 17 proc. floty, odpowiadały za 37 proc. emisji tlenków azotu (NOx) i 52 proc. emisji pyłów (PM). Badania zostały przeprowadzone jesienią 2020 roku.

"Odważny krok" czy naturalna kolej rzeczy?

Według urzędu miasta, takie regulacje to odpowiedź na postulaty dotyczące poprawy jakości poprawy powietrza zgłaszane przez mieszkańców i mieszkanki, organizacje pozarządowe i ruchy społeczne. To też obowiązek władz Warszawy, wynikający z realizacji Programu Ochrony Powietrza dla Województwa Mazowieckiego. Ale nawet jeśli Warszawa nie zdecydowałaby się na taki krok teraz, prawdopodobnie już niedługo zmusiłby ją do tego Krajowy Plan Odbudowy w momencie jego przyjęcia. W będącym przedmiotem sporu wśród rządowej koalicji rządzącej dokumencie znajdują się bowiem zapisy dotyczące obowiązkowego tworzenia Stref Czystego Transportu. Musiałyby zostać wprowadzone do 30 czerwca 2024 r. w tych miastach, które liczą powyżej 100 tys. mieszkańców, a w których występuje przekroczenie szkodliwych substancji w stosunku do progów zanieczyszczenia powietrza Unii Europejskiej.

KPO określa, że miasta, w których stwierdzono przekroczenie średniorocznych norm emisji NO2 będą miały 9 miesięcy od dnia otrzymania informacji o przekroczeniu poziomu stężenia NO2 na utworzenie na swoim terenie miasta Strefy Czystego Transportu. Dobrze zatem, że zmiany i zakres ograniczeń jest konsultowany z mieszkańcami i mieszkankami już teraz, zanim spadnie na Warszawę obowiązek ich wprowadzenia. Więcej informacji o prowadzonych przez ratusz konsultacjach społecznych, ich zakresie i terminie można znaleźć tutaj.